صفحه نخست / اخبار  
آیین‌نامه‌های بد قانون خوب را زمین‌ گیر می‌کند


گفتگو با سهیل معینی، مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان چاووش و مشاور دفتر امور حمایتی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

پس از تصویب قانون حمایت از حقوق معلولان طبعاً روند تدوین آیین‌نامه‌های این قانون در دستور کار سازمان‌های ذی‌ربط قرار گرفت.
در خصوص چگونگی تدوین این آیین‌نامه‌ها و‌ نشیب و فرازهایی که آگاهی از آنها برای شهروندان معلول از جمله اعضای شبکه تشکل‌های نابینایان چاووش ضروری به نظر می‌رسد، گفتگویی با سهیل معینی مدیرعامل چاووش و ‌مشاور دفتر امور حمایتی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در تدوین آیین‌نامه‌های این قانون ترتیب داده‌ایم که مفاد آن را در زیر می‌خوانید:

س: روند تدوین آیین‌نامه‌های قانون چگونه است؟
ج: نخست قرار شد جلسات تدوین پیش‌نویس آیین‌نامه‌ها متناسب با موضوع آیین‌نامه و ارتباط آن با دفاتر و تشکیلات مختلف سازمان بهزیستی، در آن سازمان تشکیل شود که مقرر شد علاوه بر کارشناسان هر بخش از نمایندگان سازمان‌های غیردولتی افراد معلول جهت مشارکت در تدوین پیش‌نویس‌ها نیز دعوت به عمل آید. این جلسات از آغاز سال ۹۷ آغاز شد و به طور مشخص تدوین پیش‌نویس چهار آیین‌نامه وفق تأکید قانون در دستور کار قرار گرفت. یعنی آیین‌نامه‌های مواد ۹ ، ۱۰ ، ۱۲ ، ۱۳ در اولویت قرار داشت که مواد ۱۲ و ۱۳ ضرب‌العجل سه‌ماهه داشتند. روال این گونه طراحی شد که نخست پیش‌نویس‌ها در سازمان بهزیستی تدوین شود و سپس برای بررسی‌های تکمیلی و نهایی به دفتر امور حمایتی وزارت تعاون ارسال شوند. در دفتر امور حمایتی نیز دو مرحله کاری پیش‌بینی شد، نخست بررسی آیین‌نامه‌ها در کارگروه تخصصی این دفتر با حضور کارشناسان وزارت تعاون، مشاورین ‌مدعو دفتر، کارشناسان ذی‌ربط سازمان‌های دخیل از جمله بهزیستی، تأمین اجتماعی و سایر دستگاه‌ها به تناسب و در نهایت تدوین نهایی آیین‌نامه‌ها در کارگروه مشترک وزارت تعاون، سازمان بهزیستی و سایر دستگاه‌ها و ارسال پیش‌نویس نهایی به دفتر حقوقی وزارت و در نهایت ارسال به هیأت دولت.

س: آیا این روند چند مرحله‌ای لازم است؟ آیا پیش‌نویس‌های دریافتی از سازمان بهزیستی کفایت کار را نمی‌کرد؟
ج: بله کاملاً این روند ضروری‌ست زیرا تدوین آیین‌نامه‌های یک قانون از نظر اجرایی بسیار مهم است. می‌خواهم بگویم آیین‌نامه بد می‌تواند یک قانون خوب را زمین‌گیر کند زیرا در روندهای اجرایی که از طریق این روندها دستاوردهای قانون برای افراد تحت پوشش قابل لمس و اثرگذار می‌شود نیازمند آیین‌نامه‌های کارآ، شفاف و دقیق است تا دستاورد قانون به تمامی به گروه هدف برسد. در عمل نیز مشخص شد این وسواس نظری درست بوده است و در روندهای تدوین آیین‌نامه در وزارت تعاون چالش‌هایی داشته و داریم که مبین ضرورت این سخت‌گیری‌هاست یا بهتر بگویم موشکافی‌ها.

س: آیا حضور سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان در تدوین پیش‌نویس آیین‌نامه‌ها واقعاً موثر است؟
ج: خوب این پرسشی است بسیار اساسی، پاسخ آن هم بستگی به کیفیت شرکت سمن‌ها در این روند دارد. متأسفانه بررسی‌های کارشناسی نشان داد که کیفیت حضور سمن‌ها متناسب با انتظارات نبوده است. خوب این امر دلایل مشخصی دارد از جمله عدم کیفیت سیستم نظرخواهی سازمان بهزیستی به ویژه‌ از سمن‌های شهرستان‌ها، عدم دعوت سمن‌ها براساس موضوع فعالیت و توان تخصصی آنها و قطعاً ضعف توان تخصصی برخی سمن‌ها و عدم ارتباط مطلوب آنها با افراد معلول که موجب عدم نیازسنجی دقیق از افراد معلول در زمینه‌های مختلف از سوی این سمن‌ها شده است.
مثلاً از سمن‌ها انتظار می‌رفت در تدوین آیین‌نامه ماده ۹ مربوط به پرداخت شهریه دانشجویان دارای معلولیت از طریق ارتباط نزدیک با دانشجویان معلول مشکلات آنها را در دریافت این شهریه‌ها جمع‌بندی می‌کردند و با برگزاری نشست‌های تخصصی بهترین راه‌های پوشش رایگان تحصیل عالی دانشجویان معلول را به مسئولان منتقل می‌کردند. یا مثلاً در مواد خطیری مانند ۱۲ و ۱۳ با موضوع پرداخت کمک‌هزینه ارتقا کارایی شاغلین معلول یا پرداخت حق بیمه سهم کارفرمایان جذب‌کننده افراد معلول براساس اطلاعات گردآوری شده از گروه هدف کارایی این حمایت‌ها را در افزایش اشتغال افراد معلول، چگونگی کیفیت عملکرد تشکیلات حمایت از اشتغال سازمان بهزیستی و سایر عوامل مؤثر را به درستی تحلیل و حداقل تصویر نزدیک و درستی از چگونگی اجرای این حمایت‌ها را در اختیار مسئولان قرار می‌دادند متأسفانه عملکردها در این حد نبود.


س: اکنون وضعیت تدوین آیین‌نامه‌ها چگونه است؟
ج: روند تدوین آیین‌نامه‌های مواد ۱۲ و ۱۳ پر مسئله بود و به کندی پیش رفت. ابهامات زیادی بود که باید کارشناسی می‌شد به ویژه این که در این مواد علاوه بر سازمان بهزیستی نهادهای دیگری مانند سازمان تأمین اجتماعی، اداره کار، بخش اشتغال وزارت تعاون، بخش خصوصی نیز دخیل بودند و باید ضمن هماهنگی با آنها روند اجرایی کارآ، شفاف و حدالامکان کوتاهی برای رسیدن حمایت‌ها به گروه هدف طراحی می‌شد. آیین‌نامه ماده ۱۲ تدوین و ارسال شد در مورد ماده ۱۳ فقط برخی هماهنگی‌ها با سازمان تأمین اجتماعی باقی است در مورد ماده ۹ نیز نخستین جلسه کارشناسی آن در وزارتخانه برگزار شد و دومین جلسه آن نیر برای روز هجدهم برنامه‌ریزی شده است.
در مورد ماده ۱۰ یعنی تأسیس صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی جلسات رسمی آغاز نشده است اما مشاورین دفتر کار را آغاز کرده و تا اندازه زیادی کار را برای طرح در جلسات کارشناسی آماده کرده‌اند.

س: درباره مفاد آیین‌نامه‌ها توضیحی نمی‌دهید؟
ج: خیر، چون هنوز آیین‌نامه‌ها به تصویب نهایی هیأت دولت نرسیده است. لذا ترجیح می‌دهم انتشار مفاد آیین‌نامه‌ها منوط به تصویب نهایی شود.

س: اگر سمن‌هایی باشند که به همان دلایلی که گفتید نتوانسته باشند نظرات‌شان را به تدوین‌کنندگان آیین‌نامه‌ برسانند می‌توانند از فرصت باقی‌مانده برای طرح نظراتشان استفاده کنند؟ اگر فرصت هست چگونه؟
ج: واقعا نمی‌خواهم پاسخ منفی بدهم اما در عمل فرصت چندانی نیست فقط می‌توانم پیشنهاد دهم اگر دوستان نظر مشخصی در مواد مختلف دارند ضمن تماس با دفتر انجمن باور یا ایمیل من نظرات‌شان را ارسال کنند. همواره گفته‌ام و باز هم می‌گویم مشکل عدم پیشرفت امور معلولان در کشور عمدتاً ضعف کارشناسی است چه در بخش دولتی و چه در بخش غیردولتی.
ببینید قانون حمایت از حقوق معلولان متناسب با عنوان آن در نهایت متعلق به میلیون‌ها تن فرد معلول در کشور است بنابر‌این ذی‌نفع نهایی در حسن اجرای قانون دولتی‌ها نیستند، شهروندان معلول‌اند. پس اگر قانون خوبی تصویب شود و آیین‌نامه‌های آن هم خوب و دقیق تدوین شوند شهروندان معلول بهره‌مند نهایی‌اند.
این امور هم حساسیت زمانی دارند کمک به تصویب قانون خوب در زمان آن باید صورت پذیرد یا کمک به تدوین آیین‌نامه‌های خوب. بنابراین درست در همین زمان‌هاست که سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان باید به سرعت و کارآیی عمل کنند و خود بیشترین کار کارشناسی را انجام دهند. اما متأسفانه در این خصوص کارنامه سمن‌ها و به ویژه شبکه‌های ملی آنها خوب نیست. اما خوشبختانه شبکه تشکل‌های نابینایان کشور چاووش هم در تدوین و تصویب قانون و هم در تدوین آیین‌نامه‌ها حاضر و مؤثر است اما بدون تعارف بار عمده این کامیابی بر دوش یکی دو نفر است که انتظار می‌رود تشکل‌های استانی و شهرستان‌های ما بهتر از این عمل کنند.

ایمیل سهیل معینی somoeini@yahoo.com

شماره فکس انجمن باور: ۰۲۱۸۸۳۰۷۷۳۸
@chavosh_net

http://idp.ir/content/17808/

تاریخ و زمان انتشار: یک شنبه 18 شهریور 1397
الأحد 28 ذو الحجة 1439
Sunday 9 September 2018
نویسنده: تقی زاده
مرجع:
آدرس: http://
ارسال:
 
نام  
نشانی صندوق پست الکترونیک  
متن نظر  
کد امنیتی = ۱۱ + ۲