بعد از جراحی بینی، دیدن ترشحات خونی، احساس گرفتگی یا جمع شدن مخاط داخل بینی می تواند کمی نگران کننده باشد؛ به خصوص وقتی هنوز تورم دارید و نمی دانید چطور بینی خود را تمیز کنید. در این شرایط، مهم است که بدون وارد کردن فشار به بینی، ترشحات را مدیریت کنید و اجازه دهید بافت ها به خوبی ترمیم شوند. اگر برای جراحی یا مراقبت های بعد از آن با یک دکتر جراحی بینی مشورت می کنید، حتما درباره روش صحیح تمیز کردن بینی هم سؤال بپرسید. رعایت چند نکته ساده می تواند از تحریک بافت های حساس جلوگیری کند و دوران نقاهت را برایتان راحت تر کند.
چرا بعد از عمل بینی ترشحات ایجاد می شوند؟
پس از جراحی بینی، بافت های داخلی بینی به زمان نیاز دارند تا ترمیم شوند. در این مدت، ممکن است مخاط بینی افزایش پیدا کند یا مقدار کمی ترشح خونی و دلمه در اطراف سوراخ های بینی دیده شود. این وضعیت در روزهای ابتدایی پس از عمل شایع است و معمولا به تدریج کاهش پیدا می کند.
گاهی هم بیمار احساس می کند بینی اش گرفته است و نمی تواند مانند گذشته به راحتی نفس بکشد. تورم مخاط، وجود ترشحات خشک شده و روند طبیعی ترمیم می توانند در ایجاد این احساس نقش داشته باشند.
برای مثال، ممکن است صبح بعد از بیدار شدن متوجه شوید ترشحات خشک شده اطراف سوراخ بینی جمع شده اند. در چنین شرایطی، کندن دلمه ها با ناخن یا دستمال می تواند به پوست و بافت حساس آسیب بزند و حتی باعث خونریزی شود.
بنابراین، هدف از تمیز کردن بینی بعد از عمل، پاک کردن ملایم ترشحات قابل دسترس است، نه خارج کردن تمام مخاط و دلمه های داخل بینی.
روش صحیح تمیز کردن ترشحات بعد از عمل بینی
برای تمیز کردن ترشحات، مهم ترین اصل این است که به بینی فشار وارد نکنید و از دستکاری قسمت های داخلی آن خودداری کنید. روش مناسب به روزهای سپری شده از عمل، وضعیت پانسمان و دستور جراح بستگی دارد.
۱. ترشحات اطراف بینی را به آرامی پاک کنید
قبل از هر کاری، دست های خود را با آب و صابون بشویید. سپس با استفاده از گاز استریل یا دستمال نرم و تمیز، ترشحاتی را که در اطراف سوراخ های بینی قرار دارند، به آرامی پاک کنید.
دستمال را داخل بینی نبرید و برای جدا کردن دلمه های خشک شده فشار وارد نکنید. اگر ترشحات به پوست چسبیده اند، بهتر است آن ها را به زور جدا نکنید. در صورت اجازه پزشک، می توانید از سرم نمکی یا محلول تجویز شده برای نرم شدن ترشحات استفاده کنید.
نکته مهم این است که آتل، پانسمان یا چسب بینی را برای تمیز کردن ترشحات خودسرانه جابه جا نکنید.
۲. از سرم شست وشو فقط طبق دستور پزشک استفاده کنید
سرم نمکی استریل ممکن است به مرطوب ماندن مخاط و نرم شدن ترشحات کمک کند؛ اما زمان شروع شست وشو و روش استفاده از آن برای همه بیماران یکسان نیست.
اگر جراح استفاده از سرم را مجاز دانسته است، دقیقا مطابق دستور او عمل کنید. در روزهای ابتدایی، شست وشوی پرفشار یا وارد کردن سرنگ و ابزارهای دیگر به داخل بینی بدون آموزش پزشکی می تواند باعث تحریک بافت ها شود.
همچنین از محلول های خانگی، آب غیر استریل یا مواد ضدعفونی کننده برای شست وشوی داخل بینی استفاده نکنید. اگر هنوز تامپون یا پانسمان داخلی دارید، پیش از هر اقدامی درباره نحوه مراقبت از آن سؤال کنید.
۳. برای خارج کردن ترشحات، بینی را محکم فین نکنید
یکی از اشتباهات رایج این است که بیمار برای رفع گرفتگی بینی، با فشار زیاد فین می کند. این کار به ویژه در روزهای ابتدایی بعد از جراحی می تواند به بافت های در حال ترمیم فشار وارد کند و احتمال خونریزی را افزایش دهد.
اگر احساس گرفتگی دارید، به جای فین کردن یا تلاش برای بیرون آوردن ترشحات با انگشت، از روش هایی که جراح توصیه کرده است استفاده کنید. معمولا باید تا زمانی که پزشک اجازه نداده، از فین کردن خودداری کنید.
اگر ترشحات داخل بینی مانده اند و به راحتی خارج نمی شوند، لازم نیست برای تمیز کردن کامل بینی عجله کنید. در بسیاری از موارد، با کاهش تورم و گذشت زمان، وضعیت تنفس بهتر می شود.
آبریزش بعد از عمل بینی طبیعی است؟
آبریزش بعد از عمل بینی در بسیاری از بیماران دیده می شود و می تواند بخشی از واکنش طبیعی مخاط به جراحی باشد. تورم داخلی بینی، تحریک مخاط و تغییرات ایجاد شده در بافت ها ممکن است باعث افزایش ترشحات شوند.
این آبریزش معمولا در روزهای ابتدایی بیشتر احساس می شود و به تدریج کاهش پیدا می کند؛ البته مدت و شدت آن به شرایط هر فرد و نوع جراحی بستگی دارد.
برای کنترل ترشحات، از دستمال نرم استفاده کنید و اطراف سوراخ های بینی را بدون فشار پاک کنید. اگر آبریزش باعث ناراحتی شما شده است، از مصرف خودسرانه قطره های بینی یا داروهای ضداحتقان خودداری کنید؛ زیرا همه این داروها برای دوران بعد از جراحی مناسب نیستند.
در صورتی که آبریزش شدید یا طولانی شود، یا همراه با تب، درد رو به افزایش، بوی نامطبوع یا خونریزی قابل توجه باشد، باید با پزشک تماس بگیرید. ترشح شفاف و آبکی مداوم، به ویژه اگر یک طرفه باشد یا هنگام خم شدن افزایش پیدا کند، نیز نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد؛ چون در موارد نادر ممکن است نشانه نشت مایع مغزی نخاعی باشد.
هنگام تمیز کردن بینی از چه کارهایی پرهیز کنیم؟
بینی پس از جراحی نسبت به فشار، ضربه و دستکاری حساس تر است. به همین دلیل، بعضی کارهای به ظاهر ساده ممکن است باعث تحریک بافت ها یا طولانی تر شدن روند بهبودی شوند.
-
دلمه ها را نکنید: کندن دلمه ها ممکن است باعث خونریزی و آسیب به بافت در حال ترمیم شود.
-
از گوش پاک کن داخل بینی استفاده نکنید: وارد کردن وسایل به عمق بینی می تواند به مخاط یا بخیه ها آسیب بزند.
-
بینی را محکم فین نکنید: برای رفع گرفتگی، به جراح اجازه دهید روش مناسب را مشخص کند.
-
از شست وشوی پرفشار خودداری کنید: فشار زیاد آب یا سرم ممکن است برای بینی تازه جراحی شده مناسب نباشد.
-
پانسمان را خودسرانه جدا نکنید: جابه جایی آتل یا پانسمان می تواند مراقبت های بعد از عمل را مختل کند.
اگر احساس می کنید ترشحات زیادی داخل بینی جمع شده اند، بهتر است به جای دستکاری مکرر، از پزشک خود راهنمایی بگیرید.
چه زمانی برای ترشحات بعد از عمل باید به پزشک مراجعه کنیم؟
مقدار کمی ترشح خونی یا مخاطی در روزهای اول می تواند طبیعی باشد؛ اما هر نوع ترشحی را نباید به حساب روند عادی بهبودی گذاشت.
اگر خونریزی شدید یا مداوم دارید، تب کرده اید، درد و تورم شما به جای بهتر شدن افزایش پیدا می کند یا ترشحات بوی نامطبوع دارند، با پزشک تماس بگیرید. در صورت خروج مداوم مایع کاملا شفاف و آبکی، به ویژه از یک سمت بینی، نیز ارزیابی فوری لازم است.
همچنین اگر گرفتگی بینی به شدت تنفس شما را مختل کرده یا نمی دانید چگونه ترشحات را بدون آسیب پاک کنید، بهتر است برای معاینه اقدام کنید. گاهی پاک سازی تخصصی بینی در مطب لازم است و تلاش برای انجام آن در خانه می تواند مشکل را بیشتر کند.
مراقبت اصولی از بینی با راهنمایی پزشک
دکتر علیرضا محبی، متخصص جراحی پلاستیک بینی و صورت و دارای فلوشیپ فوق تخصصی جراحی بینی و سینوس، از جمله پزشکانی است که متقاضیان می توانند هنگام بررسی گزینه های جراحی و مراقبت های پس از آن درباره سوابق حرفه ای و خدمات تخصصی او تحقیق کنند. برای آشنایی بیشتر با سوابق و خدمات این پزشک، می توانید به صفحه دکتر محبی مراجعه کنید.
در دوران نقاهت، بهتر است درباره روش شست و شو، زمان شروع استفاده از سرم، نحوه پاک کردن ترشحات و زمان مراجعه برای معاینه، دستورالعمل مشخصی از جراح خود دریافت کنید. روش مناسب برای بیماری که چند روز از عمل او گذشته است، ممکن است با فردی که چند هفته از جراحی اش می گذرد متفاوت باشد.
به یاد داشته باشید که تمیز کردن بینی به معنای خارج کردن تمام ترشحات نیست. اجازه دهید بافت های داخلی در آرامش ترمیم شوند و فقط ترشحات قابل دسترس را به روش ایمن پاک کنید.
در نهایت، برای تمیز کردن ترشحات بعد از عمل بینی، ملایمت و رعایت دستور پزشک مهم تر از عجله برای رفع کامل گرفتگی است. از وارد کردن ابزار به داخل بینی، کندن دلمه ها و فین کردن با فشار خودداری کنید. اگر درباره نوع ترشحات یا روش پاک سازی آن ها تردید دارید، پیش از هر اقدامی با جراح خود مشورت کنید تا روند بهبودی با کمترین آسیب و ناراحتی طی شود.
