وقتی صحبت از ارتودنسی میشود، ذهن بسیاری از افراد مستقیماً به سمت دندانهای بسیار کج یا براکتهای فلزی میرود؛ در حالی که نیاز به درمان همیشه تا این اندازه واضح نیست. بعضی افراد دندانهایی نسبتاً مرتب دارند، اما هنگام جویدن، بستن دهان یا حتی تمیز کردن دندانها با مشکلاتی مواجهاند که میتواند نشانه یک ناهنجاری ارتودنتیک باشد.
از طرف دیگر، برخی نامرتبیهای ظاهری آنقدر خفیف هستند که الزام درمانی ندارند و تصمیم نهایی بیشتر به خواسته فرد از زیبایی لبخند مربوط میشود.
بنابراین برای پاسخ به سؤال «آیا من کاندید درمان ارتودنسی هستم؟» بهتر است فقط به ظاهر دندانها نگاه نکنیم. نظم دندانها، رابطه دو فک، نحوه تماس دندانها، وضعیت لثه و حتی هدف شما از درمان، همگی در این تصمیم نقش دارند.
در این راهنما، چند معیار کاربردی را بررسی میکنیم که میتوانند مشخص کنند آیا زمان ارزیابی تخصصی برای شما فرا رسیده است یا خیر.
اولین سؤال: مشکل شما ظاهری است یا عملکردی؟
قبل از هر چیز باید بدانید که افراد به دلایل متفاوتی به ارتودنسی فکر میکنند.
برای بعضی افراد، مسئله اصلی ظاهر لبخند است؛ مثلاً یک دندان جلوتر از بقیه قرار گرفته یا دندانهای جلویی روی یکدیگر افتادهاند.
اما برای گروه دیگری، مشکل بیشتر جنبه عملکردی دارد؛ برای مثال:
-
دندانها هنگام بسته شدن دهان بهدرستی روی هم قرار نمیگیرند؛
-
جویدن با یک سمت راحتتر از سمت دیگر است؛
-
برخی دندانها تماس طبیعی با دندان مقابل ندارند؛
-
یا جلو و عقب بودن دندانها بر نحوه بستن فک تأثیر گذاشته است.
گاهی نیز فرد همزمان با هر دو مشکل مواجه است.
تفکیک این دو موضوع اهمیت دارد، چون هدف درمان ممکن است فقط مرتبتر کردن ظاهر دندانها نباشد و اصلاح نحوه قرارگیری آنها نسبت به یکدیگر نیز در برنامه درمان قرار گیرد.
اگر دندانها برای قرار گرفتن در فک جا ندارند
یکی از دلایل شایع نیاز به ارتودنسی، کمبود فضای کافی در قوس دندانی است.
وقتی تمام دندانها فضای مناسبی برای قرار گرفتن در یک ردیف ندارند، ممکن است برخی دندانها:
-
بچرخند؛
-
روی دندان مجاور قرار بگیرند؛
-
جلوتر یا عقبتر از ردیف اصلی رشد کنند؛
-
یا خارج از مسیر طبیعی رویش ظاهر شوند.
این وضعیت که به ازدحام یا Crowding معروف است، در درجات مختلفی دیده میشود.
گاهی فشردگی فقط در چند دندان جلویی وجود دارد و بیشتر از نظر زیبایی جلب توجه میکند؛ اما در موارد دیگر، تراکم میتواند تمیز کردن بعضی نقاط را دشوارتر کند.
اگر هنگام نخ دندان کشیدن همیشه با یک ناحیه خاص مشکل دارید و همزمان دندانها در آن بخش روی هم قرار گرفتهاند، بهتر است این موضوع را بهعنوان یک نشانه قابل بررسی در نظر بگیرید.
فاصله میان دندانها هم میتواند نشانه باشد
برخلاف ازدحام، برخی افراد فضای اضافی بین دندانها دارند.
فاصله بین دندانها ممکن است تنها در یک نقطه دیده شود یا در چند بخش از قوس دندانی وجود داشته باشد.
علت این فاصلهها میتواند متفاوت باشد؛ از تناسب نداشتن اندازه دندانها با فک گرفته تا نبودن یک دندان یا عوامل مربوط به نحوه رویش دندانها.
اگر فاصلهها از نظر ظاهری شما را آزار میدهند یا احساس میکنید طی زمان بیشتر شدهاند، بهتر است قبل از انتخاب هر روش زیبایی، علت اصلی مشخص شود.
گاهی بستن فضای دندانها با درمان ارتودنسی میتواند گزینه مناسبی باشد، اما این تصمیم باید بر اساس علت ایجاد فاصله گرفته شود.
دندانهای جلو بیش از حد جلو آمدهاند
یکی از نشانههایی که افراد معمولاً سریعتر متوجه آن میشوند، جلو بودن دندانهای قدامی است.
ممکن است هنگام نگاه از横 صورت احساس کنید دندانهای جلوی بالا برجسته هستند یا لبها برای بسته شدن راحت نیاز به فشار بیشتری دارند.
البته تنها با مشاهده ظاهری نمیتوان درباره شدت مشکل یا منشأ آن تصمیم گرفت.
جلو بودن دندانها ممکن است فقط به موقعیت خود دندانها مربوط باشد یا همراه با تفاوت در موقعیت فکها باشد. تشخیص این تفاوت برای برنامهریزی درمان اهمیت زیادی دارد.
اگر این حالت از نظر ظاهر یا نحوه بسته شدن لبها برایتان قابل توجه است، معاینه ارتودنسی میتواند اطلاعات دقیقتری در اختیار شما قرار دهد.
آیا دندانهای جلوی شما هنگام بستن دهان به هم نمیرسند؟
گاهی فرد دهان خود را میبندد، اما بین دندانهای جلویی بالا و پایین فاصله باقی میماند.
این وضعیت میتواند نوعی Open Bite باشد.
افرادی که چنین شرایطی دارند ممکن است در گاز زدن برخی مواد غذایی با دندانهای جلو احساس تفاوت کنند یا متوجه شوند که تماس اصلی دندانها بیشتر در بخشهای عقب دهان اتفاق میافتد.
از آنجا که دلایل ایجاد این وضعیت میتواند متفاوت باشد، درمان نیز برای همه افراد یکسان نیست.
بنابراین اگر هنگام بستن طبیعی دهان متوجه فضای غیرمعمول بین دندانهای جلو میشوید، این موضوع ارزش بررسی تخصصی دارد.
وقتی خط میانی دندانها با هم هماهنگ نیست
یکی از نشانههایی که بسیاری از افراد تا قبل از نگاه دقیق به عکسهایشان متوجه آن نمیشوند، اختلاف در خط وسط دندانهاست.
در حالت طبیعی، خط میان دو دندان پیشین بالا و پایین باید رابطه متعادلی با ساختار صورت و فک داشته باشد.
اگر این خطوط فاصله قابل توجهی از یکدیگر داشته باشند، ممکن است نشاندهنده جابهجایی دندانی، تفاوت فضای دو سمت یا نوعی عدم تقارن باشد.
البته هر اختلاف جزئی به درمان نیاز ندارد؛ اما زمانی که با نامرتبی سایر دندانها یا اختلال بایت همراه باشد، میتواند یکی از فاکتورهای مهم در ارزیابی باشد.
آیا مرتب کردن دندانها میتواند به بهداشت بهتر کمک کند؟
ارتودنسی نباید بهعنوان جایگزین مسواک، نخ دندان یا مراقبتهای دورهای در نظر گرفته شود؛ با این حال، موقعیت دندانها بر دسترسی به بعضی سطوح اثر دارد.
وقتی دندانها روی یکدیگر قرار گرفتهاند، ممکن است تمیز کردن خطوط تماس یا حاشیههای لثه دشوارتر شود.
در بعضی بیماران، اصلاح موقعیت دندانها میتواند دسترسی به این نواحی را سادهتر کند.
اما نکته مهم این است که پیش از شروع درمان، سلامت لثه و دندانها باید بررسی شود. در صورت وجود پوسیدگی فعال یا بیماری لثه، ممکن است ابتدا لازم باشد مشکلات موجود کنترل شوند و سپس درمان ارتودنسی آغاز شود.
چه کسانی معمولاً بیشتر از ارزیابی ارتودنسی سود میبرند؟
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، مراجعه برای بررسی تخصصی میتواند منطقی باشد:
-
دندانهای جلویی یا عقبی روی هم قرار گرفتهاند؛
-
یک یا چند دندان به شکل واضح چرخیدهاند؛
-
میان دندانها فاصلههای غیرعادی وجود دارد؛
-
دندانهای بالا و پایین به شکل متقارن روی هم قرار نمیگیرند؛
-
بعضی دندانها خارج از قوس اصلی رشد کردهاند؛
-
جویدن در یک سمت راحتتر است؛
-
بعد از درمان ارتودنسی قبلی، دوباره نامرتبی ایجاد شده است؛
-
یا از ظاهر لبخند خود به دلیل موقعیت دندانها رضایت ندارید.
وجود یکی از این موارد به معنی نیاز قطعی به درمان نیست، اما میتواند نشان دهد که معاینه ارزش انجام دادن دارد.
اگر هیچ درد یا مشکلی نداریم، باز هم ممکن است کاندید باشیم؟
بله.
این تصور که فقط افراد دارای درد یا مشکل شدید باید برای ارتودنسی مراجعه کنند، صحیح نیست.
بسیاری از ناهنجاریهای ارتودنتیک درد ایجاد نمیکنند. ممکن است فرد سالها با بایت نامناسب یا نامرتبی دندانها زندگی کند بدون اینکه علامت دردناک واضحی داشته باشد.
به همین دلیل، نبود درد بهتنهایی نمیتواند نیاز به بررسی را رد کند.
اگر مسئله اصلی شما ظاهر لبخند است نیز دریافت مشاوره کاملاً منطقی است؛ زیرا متخصص میتواند مشخص کند آیا ارتودنسی بهترین مسیر برای رسیدن به نتیجه دلخواه شماست یا گزینه دیگری مناسبتر خواهد بود.
بزرگسال هستید؟ هنوز هم ممکن است گزینه مناسبی باشید
ارتودنسی فقط درمان دوران مدرسه و نوجوانی نیست.
بسیاری از بزرگسالان به دلیل نامرتبی قدیمی دندانها، تغییرات ایجادشده طی سالها یا نارضایتی از لبخند خود به فکر درمان میافتند.
در سنین بالاتر، توجه به سلامت لثه، سطح استخوان اطراف دندانها، روکشها، ایمپلنتها و درمانهای قبلی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بنابراین سن بالا بهتنهایی مانعی برای ارزیابی نیست.
اگر شرایط بافتهای نگهدارنده دندان مناسب باشد، ممکن است امکان برنامهریزی درمان وجود داشته باشد.
برای آشنایی بیشتر با روشهای ارتودنسی دندان برای مرتب کردن دندانهای نامنظم میتوانید پیش از جلسه مشاوره، اطلاعات کلی درباره اهداف و گزینههای درمان را مطالعه کنید تا با دید بازتری درباره مسیر مناسب خود سؤال بپرسید.
قبل از انتخاب نوع ارتودنسی، مشکل باید تشخیص داده شود
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد قبل از معاینه، روش درمان خود را انتخاب میکند.
برای مثال ممکن است تصمیم گرفته باشد فقط الاینر شفاف میخواهد یا تنها حاضر است از یک مدل خاص براکت استفاده کند.
اما انتخاب روش باید بعد از تشخیص صورت گیرد.
در ابتدا لازم است مشخص شود:
-
نوع نامرتبی چیست؟
-
بایت چه شرایطی دارد؟
-
فضای فک کافی است یا خیر؟
-
سلامت دندان و لثه چگونه است؟
-
و چه حرکاتی برای رسیدن به نتیجه مورد نظر لازم است؟
بعد از پاسخ به این سؤالات میتوان درباره مناسبترین ابزار یا تکنیک درمان تصمیم گرفت.
معاینه اولیه چه کمکی به تصمیم شما میکند؟
جلسه ارزیابی فقط برای این نیست که بدانید «ارتودنسی لازم دارید یا نه».
یک بررسی مناسب میتواند به شما کمک کند بفهمید:
-
مشکل اصلی دقیقاً چیست؛
-
درمان چه هدفی خواهد داشت؛
-
آیا زمان فعلی برای شروع مناسب است؛
-
چه گزینههایی برای شرایط شما وجود دارد؛
-
و چه انتظاری از نتیجه درمان باید داشته باشید.
داشتن این اطلاعات باعث میشود تصمیم شما بر پایه شناخت واقعی وضعیت دهان و دندان باشد، نه صرفاً ظاهر عکسهای قبل و بعد در شبکههای اجتماعی.
یک آزمون ساده قبل از مراجعه
برای ارزیابی اولیه، مقابل آینه قرار بگیرید و به این پرسشها پاسخ دهید:
آیا دندانها روی یکدیگر قرار گرفتهاند؟
آیا یک دندان نسبت به بقیه بهوضوح جلوتر، عقبتر یا چرخیده است؟
آیا بین چند دندان فاصله قابل توجهی وجود دارد؟
آیا هنگام بستن دهان، یک سمت زودتر از سمت دیگر تماس پیدا میکند؟
آیا دندانهای جلو در حالت بسته به هم نمیرسند؟
آیا تمیز کردن بخشهایی از دندانها به دلیل نامرتبی دشوار است؟
آیا موقعیت دندانها باعث شده از لبخندتان رضایت کمتری داشته باشید؟
اگر پاسخ شما به چند سؤال مثبت است، احتمالاً ارزش دارد وضعیت خود را دقیقتر بررسی کنید.
این آزمون تشخیص پزشکی نیست؛ بلکه فقط میتواند مشخص کند آیا مراجعه برای ارزیابی قدم منطقی بعدی است یا خیر.
جمعبندی؛ کاندید بودن را فقط از روی کجی دندانها قضاوت نکنید
برای تشخیص نیاز احتمالی به ارتودنسی باید فراتر از ظاهر دندانها نگاه کرد.
ازدحام، فاصله، چرخش دندانها، جلو یا عقب بودن آنها، عدم تماس صحیح دو فک و حتی دشواری در رعایت بهداشت برخی نواحی میتوانند دلایلی برای بررسی تخصصی باشند.
در مقابل، هر نامرتبی جزئی نیز الزاماً نیازمند درمان نیست.
بهترین تصمیم زمانی گرفته میشود که شرایط دندانها، بایت، فک و سلامت بافتهای اطراف در کنار هدف شما از درمان بررسی شوند.
اگر مدتی است درباره ظاهر یا نحوه قرار گرفتن دندانهایتان سؤال دارید، مراجعه برای مشاوره به معنی تعهد به شروع درمان نیست. این جلسه میتواند فقط یک پاسخ روشن به مهمترین سؤال شما بدهد: آیا ارتودنسی واقعاً برای من انتخاب مناسبی است یا خیر؟
هرچه این تصمیم بر پایه بررسی دقیقتری گرفته شود، احتمال انتخاب مسیر درمانی منطقیتر و متناسبتر با نیازهای شما بیشتر خواهد بود.
مرجع: drfahimiortho.com
